School and parents · Use the education system for yourself or your children.
From Young Children to Adult Education
Sources checked on
Beta version: the content and translations are still being reviewed. Check official sources before making decisions about your exam.
Children can attend childcare even before starting primary school. There, they play with other children and practise language and social skills. Some young children receive preschool education (voorschoolse educatie) if they need extra support with their development. The municipality (gemeente), the health clinic (consultatiebureau), or a childcare provider can explain what is available in your area and for whom it is intended.
After primary school, pupils move on to secondary education (voortgezet onderwijs). At the end of groep 8, the final year of Dutch primary school, a pupil receives a school recommendation (schooladvies); the transition test (doorstroomtoets) helps finalise this advice. The advice may be for practical education (praktijkonderwijs), vmbo, havo, or vwo. Vmbo stands for preparatory secondary vocational education (voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs). It lasts four years and mainly prepares pupils for intermediate vocational education (mbo). It has four learning pathways: basic vocational, advanced vocational, mixed, and theoretical. These differ in the amount of vocational versus general subjects. Havo means senior general secondary education (hoger algemeen voortgezet onderwijs). It lasts five years and is intended mainly as preparation for higher professional education (hbo). Vwo stands for pre-university education (voorbereidend wetenschappelijk onderwijs). It lasts six years and prepares students for university study. A diploma from havo, vwo, or mbo level 2 or higher is considered a basic qualification (startkwalificatie); a vmbo diploma alone is not. These are usual routes, not fixed destinations for every child: transferring or moving up is possible under certain conditions. Always check with the school or course which diplomas, subjects, and other entry requirements are necessary.
Children learn in different ways. Sometimes extra support is needed, for example with language, learning, or health. Discuss with the school what the child is good at and where additional help is needed. Upon enrolment, schools have a duty of care under certain conditions: they must assess what suitable place is available, sometimes even at another school. Parents are involved in this process. For some children, special education is appropriate.
Learning does not stop when someone becomes an adult. Adults can practise Dutch, follow a vocational course, or obtain a diploma. Look for a course that suits your goal, your previous education, and your available time. Compare duration, costs, and entry requirements. Talking to a school or training adviser can help clarify which step is achievable.
| Type of school or level | What does the pupil learn and what usually follows? |
|---|---|
| Praktijkonderwijs (pro) | Secondary education with a strong practical focus and extra support for pupils for whom a vmbo diploma is not attainable. Afterwards, they often go into work or an entry-level course (entreeopleiding) at mbo. |
| Vmbo basis (bb) | Basic vocational pathway; four years of vmbo with mostly vocational subjects. The usual next step is mbo level 2. |
| Vmbo kader (kb) | Advanced vocational pathway; four years of vmbo with general and vocational subjects. This often leads to mbo level 3 or 4. |
| Vmbo gemengd (gl) | Four years of vmbo with mainly general subjects and also one vocational subject. Afterwards, mbo level 3 or 4 is common; havo may also be possible under certain conditions. |
| Vmbo theoretisch (tl or mavo) | Four years of vmbo with mostly general subjects. This is often followed by mbo level 3 or 4; havo is also an option under certain conditions. |
| Havo | Senior general secondary education; five years. The diploma generally grants access to higher professional education (hbo), sometimes with extra subject or profile requirements. |
| Vwo | Pre-university education; six years. The diploma usually provides access to university and also to hbo, sometimes with extra requirements. |
| Mbo level 1 (entree) | Vocational education without required prior diploma, for those who meet the conditions. Afterwards, work as an assistant or mbo level 2 may follow. |
| Mbo level 2 (basic vocational training) | Training for operative work. This diploma is a basic qualification (startkwalificatie); continuing to mbo level 3 or 4 depends on the entry requirements. |
| Mbo level 3 (professional training) | Training for working independently in a profession. After this, suitable training at mbo level 4 is possible. |
| Mbo level 4 (middle management or specialist training) | Training for independent work with greater responsibility. The diploma may allow access to hbo, sometimes with additional requirements. |
| Hbo and university | Hbo is higher professional education at a university of applied sciences (hogeschool); scientific education (wo) is followed at a university. Both have entry requirements. |
Try this
- For a young child, ask the municipality, health clinic or childcare provider about developmental support options.
- Discuss extra support with the school and ask what suitable place is possible.
- Check entry requirements well before moving on to further education.
Check your understanding
From what age can children usually attend primary school? Show answer
From the age of four.
There are other development-focused options for younger children.
Can a further course of study have entry requirements? Show answer
Yes.
Always ask what requirements apply to the course you have chosen.
Your child is three years old and needs extra language support. Where do you ask about available provisions? Show answer
At the municipality, the health clinic, or a childcare organisation, for example about preschool education (voorschoolse educatie).
For children under four, there are development-focused provisions.
The school says your child needs more help than they can provide. What do you discuss? Show answer
What help is possible and how the school, together with the parents, can arrange a suitable place, possibly at another or special school.
Upon enrolment, the school has a duty of care under certain conditions.
You want to enrol in a course after vmbo. What do you check before applying? Show answer
The entry requirements, such as the necessary diploma or level, and the application process.
Post-secondary courses have their own conditions.
Iris wants to choose a secondary school after groep 8, the final year of Dutch primary school. Which type of school lasts four years and usually leads to mbo? Show answer
Vmbo.
Havo usually takes five years and mainly prepares for hbo; vwo takes six years and mainly prepares for university.
A pupil chooses a learning pathway at vmbo. Which four pathways are there? Show answer
Basic vocational (basisberoepsgericht), advanced vocational (kaderberoepsgericht), mixed (gemengd), and theoretical (theoretisch).
The learning pathways differ in the proportion of vocational and general subjects.
Which diploma, by itself, is a basic qualification: vmbo or mbo level 2? Show answer
Mbo level 2.
A vmbo diploma alone is not a basic qualification; havo and vwo count as well.
Luca does not have a diploma that grants access to mbo level 2, 3 or 4. Which mbo route may fit under certain conditions? Show answer
The entry-level course (entreeopleiding) at mbo level 1.
Mbo level 1 is an entry-level course; always check the age and entry requirements.
What are the names of mbo levels 2, 3 and 4? Show answer
Level 2 is basic vocational training (basisberoepsopleiding), level 3 is professional training (vakopleiding), and level 4 is middle management or specialist training (middenkaderopleiding or specialistenopleiding).
The levels prepare for different types of work and further education.
Sources: zoek.officielebekendmakingen.nl · stcrt 2024 15802.html · rijksoverheid.nl · hoe krijgt mijn kind passend onderwijs · rijksoverheid.nl · voorschoolse educatie · rijksoverheid.nl · soorten scholen voortgezet onderwijs · rijksoverheid.nl · toelating voortgezet onderwijs gebaseerd op definitief schooladvies · rijksoverheid.nl · hoe zit het vmbo in elkaar · rijksoverheid.nl · hoe zit de havo in elkaar · rijksoverheid.nl · hoe zit het vwo in elkaar · rijksoverheid.nl · hoe zit het praktijkonderwijs in elkaar · rijksoverheid.nl · uit welke mbo opleidingen kan ik kiezen · rijksoverheid.nl · met welke diploma s kan ik naar de universiteit of hogeschool
Original Dutch text
Van jonge kinderen tot volwassenenonderwijs
Kinderen kunnen al vóór de basisschool naar kinderopvang. Daar spelen ze met andere kinderen en oefenen ze taal en sociale vaardigheden. Sommige jonge kinderen krijgen voorschoolse educatie als zij extra steun bij hun ontwikkeling kunnen gebruiken. De gemeente, het consultatiebureau of een opvangorganisatie kan uitleggen welk aanbod er in jouw buurt is en voor wie het bedoeld is.
Na de basisschool volgt het voortgezet onderwijs. Aan het eind van groep 8 krijgt een leerling een schooladvies; de doorstroomtoets helpt om dat advies definitief te maken. Het advies kan gaan over praktijkonderwijs, vmbo, havo of vwo. Vmbo betekent voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs. Het duurt vier jaar en bereidt vooral voor op het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Het heeft vier leerwegen: basisberoepsgericht, kaderberoepsgericht, gemengd en theoretisch. Die verschillen in de hoeveelheid beroepsgerichte en algemene vakken. Havo betekent hoger algemeen voortgezet onderwijs. Het duurt vijf jaar en bereidt vooral voor op het hoger beroepsonderwijs (hbo). Vwo betekent voorbereidend wetenschappelijk onderwijs. Het duurt zes jaar en bereidt vooral voor op een universitaire studie. Een diploma havo, vwo of mbo niveau 2 of hoger geldt als startkwalificatie; een vmbo-diploma alleen niet. Dit zijn gebruikelijke routes, geen vaste bestemming voor ieder kind: doorstromen of overstappen kan onder voorwaarden. Controleer bij de school of opleiding welke diploma’s, vakken en andere toelatingseisen nodig zijn.
Niet ieder kind leert op dezelfde manier. Soms is extra ondersteuning nodig, bijvoorbeeld bij taal, leren of gezondheid. Bespreek met de school wat het kind goed kan en waar hulp nodig is. Bij aanmelding heeft een school onder voorwaarden zorgplicht: zij onderzoekt welke passende plek mogelijk is, soms op een andere school. Ouders worden bij deze zoektocht betrokken. Voor sommige kinderen is speciaal onderwijs passend.
Leren stopt niet wanneer iemand volwassen wordt. Volwassenen kunnen Nederlands oefenen, een beroepsopleiding volgen of een diploma halen. Zoek naar een opleiding die past bij je doel, je vooropleiding en je tijd. Vergelijk de duur, kosten en toelatingseisen. Een gesprek met een school of opleidingsadviseur kan duidelijk maken welke stap haalbaar is.
| Schoolsoort of niveau | Wat leert de leerling en wat volgt vaak daarna? |
|---|---|
| Praktijkonderwijs (pro) | Voortgezet onderwijs met veel praktijk en ondersteuning voor leerlingen voor wie een vmbo-diploma niet haalbaar is. Daarna volgen vaak werk of een entreeopleiding in het mbo. |
| Vmbo basis (bb) | Basisberoepsgerichte leerweg; vier jaar vmbo met veel beroepsgerichte vakken. Een gebruikelijke volgende stap is mbo niveau 2. |
| Vmbo kader (kb) | Kaderberoepsgerichte leerweg; vier jaar vmbo met algemene en beroepsgerichte vakken. Daarna is vaak mbo niveau 3 of 4 mogelijk. |
| Vmbo gemengd (gl) | Vier jaar vmbo met vooral algemene vakken en ook een beroepsgericht vak. Daarna volgen vaak mbo niveau 3 of 4; havo kan onder voorwaarden. |
| Vmbo theoretisch (tl of mavo) | Vier jaar vmbo met vooral algemene vakken. Daarna volgen vaak mbo niveau 3 of 4; havo kan onder voorwaarden. |
| Havo | Hoger algemeen voortgezet onderwijs; vijf jaar. Het diploma geeft in beginsel toegang tot het hbo, soms met extra eisen aan vakken of profiel. |
| Vwo | Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs; zes jaar. Het diploma geeft in beginsel toegang tot de universiteit en ook tot het hbo, soms met extra eisen. |
| Mbo niveau 1 (entree) | Beroepsopleiding zonder vereist vooropleidingsdiploma voor wie aan de voorwaarden voldoet. Daarna kunnen werk als assistent of mbo niveau 2 volgen. |
| Mbo niveau 2 (basisberoepsopleiding) | Opleiding voor uitvoerend werk. Dit diploma is een startkwalificatie; doorleren op mbo niveau 3 of 4 kan afhankelijk van de toelatingseisen. |
| Mbo niveau 3 (vakopleiding) | Opleiding om een beroep zelfstandig uit te oefenen. Daarna kan een passende opleiding op mbo niveau 4 volgen. |
| Mbo niveau 4 (middenkader- of specialistenopleiding) | Opleiding voor zelfstandig werk met meer verantwoordelijkheid. Het diploma kan toegang geven tot het hbo, soms met extra eisen. |
| Hbo en universiteit | Hbo is hoger beroepsonderwijs aan een hogeschool; wetenschappelijk onderwijs (wo) volg je aan een universiteit. Voor beide gelden toelatingseisen. |
Probeer dit
- Vraag voor een jong kind bij gemeente, consultatiebureau of opvang naar ontwikkelingsgericht aanbod.
- Bespreek extra steun met school en vraag welke passende plek mogelijk is.
- Controleer toelatingseisen ruim vóór de overstap naar vervolgonderwijs.
Controleer wat je weet
Vanaf welke leeftijd kunnen kinderen meestal naar de basisschool? Toon antwoord
Vanaf vier jaar.
Voor jongere kinderen bestaat ander ontwikkelingsgericht aanbod.
Kan een vervolgopleiding toelatingseisen hebben? Toon antwoord
Ja.
Vraag welke eisen voor de gekozen opleiding gelden.
Je kind is drie jaar en heeft extra steun bij taal nodig. Waar vraag je naar aanbod? Toon antwoord
Bij de gemeente, het consultatiebureau of een opvangorganisatie, bijvoorbeeld naar voorschoolse educatie.
Voor kinderen onder vier jaar bestaan ontwikkelingsgerichte voorzieningen.
De school zegt dat je kind meer ondersteuning nodig heeft dan zij kan geven. Wat bespreek je? Toon antwoord
Welke hulp mogelijk is en hoe de school samen met ouders een passende plek kan regelen, eventueel op een andere of speciale school.
De school heeft bij aanmelding onder voorwaarden een zorgplicht.
Je wilt na het vmbo een opleiding volgen. Wat controleer je vóór de aanmelding? Toon antwoord
De toelatingseisen, zoals het benodigde diploma of niveau, en de aanmeldroute.
Vervolgopleidingen kunnen eigen voorwaarden hebben.
Iris wil na groep 8 een middelbare school kiezen. Welk schooltype duurt vier jaar en leidt meestal naar het mbo? Toon antwoord
Het vmbo.
Havo duurt meestal vijf jaar en bereidt vooral voor op het hbo; vwo duurt zes jaar en bereidt vooral voor op de universiteit.
Een leerling kiest in het vmbo een leerweg. Welke vier leerwegen bestaan er? Toon antwoord
Basisberoepsgericht, kaderberoepsgericht, gemengd en theoretisch.
De leerwegen verschillen in het aandeel beroepsgerichte en algemene vakken.
Welk diploma geldt op zichzelf als startkwalificatie: vmbo of mbo niveau 2? Toon antwoord
Mbo niveau 2.
Een vmbo-diploma alleen is geen startkwalificatie; havo en vwo tellen ook mee.
Luca heeft geen diploma dat toegang geeft tot mbo niveau 2, 3 of 4. Welke mbo-route kan onder voorwaarden passen? Toon antwoord
De entreeopleiding op mbo niveau 1.
Mbo niveau 1 is een entreeopleiding; kijk altijd naar leeftijd en toelatingseisen.
Wat zijn de namen van mbo niveau 2, 3 en 4? Toon antwoord
Niveau 2 is de basisberoepsopleiding, niveau 3 de vakopleiding en niveau 4 de middenkaderopleiding of specialistenopleiding.
De niveaus bereiden voor op verschillende soorten werk en vervolgonderwijs.