Zum Inhalt springen
Zurück zum Thema
Kapitel 1.2

Arbeit und Lohn

Nimm am Arbeitsleben teil und verstehe arbeitsvertragliche Vereinbarungen.

Alle Lerninhalte: Absprachen bei der Arbeit · Mitspracherecht bei der Arbeit · Bruttolohn und Nettolohn

Quellen geprüft am

Betaversion: Inhalte und Übersetzungen werden noch geprüft. Prüfe die offiziellen Quellen, bevor du Entscheidungen zu deiner Prüfung triffst.

Ein Mitarbeiter bespricht Absprachen zur Arbeit in einer Bäckerei
1.2.1

Absprachen bei der Arbeit

In einem Arbeitsvertrag stehen Vereinbarungen über deine Tätigkeit, das Gehalt, die Arbeitszeiten, Urlaub und andere Bedingungen. Lies alles, bevor du unterschreibst. In vielen Bereichen steht auch etwas in einem Tarifvertrag (cao): Vereinbarungen für eine Gruppe von Beschäftigten. Du darfst auch mit deinem Arbeitgeber über deine eigenen Arbeitsbedingungen verhandeln. Frage nach Erklärungen und verlange eine schriftliche Bestätigung für wichtige Absprachen.

Bei einem unbefristeten Vertrag gibt es kein Enddatum. Bei einem befristeten Vertrag gibt es ein vereinbartes Enddatum oder einen Zeitraum. Arbeitest du über eine Zeitarbeitsfirma, ist diese meistens dein Arbeitgeber – auch wenn du in einer anderen Firma arbeitest. Schau dir im Vertrag an, welche Regeln für dich gelten. Du kannst auch in Teilzeit arbeiten: Dann hast du weniger Stunden als bei einer Vollzeitstelle.

Bei der Arbeit machst du Absprachen zu eigenständigem Arbeiten, Kommunikation, Arbeitssicherheit, Umweltschutz, Krankheit und Urlaub. Ein Arbeitgeber kann verlangen, dass du deine Stunden und Aufgaben in einem System einträgst. Schreibe deine Zeiten ehrlich und frage, an wen du dich bei Fehlern wenden kannst. Melde Krankheit oder Urlaub nach den Regeln deiner Organisation.

In einem Beurteilungsgespräch besprichst du, wie die Arbeit läuft. Bereite zwei Beispiele vor: was ist gut gelungen und wo brauchst du Hilfe oder eine Weiterbildung? Schau dir deine Aufgaben und alte Vereinbarungen an, notiere Fragen und höre auf das Feedback. Frage am Ende, welche nächsten Schritte ihr gemeinsam absprecht.

Probier es aus

  • Prüfe, wer dein Arbeitgeber ist, Laufzeit des Vertrages, Stundenanzahl, Gehalt und den gültigen Tarifvertrag (cao).
  • Frage, wie du Stunden, Krankheit und Urlaub meldest.
  • Nimm Beispiele und Fragen mit ins Beurteilungsgespräch.

Prüfe, was du verstanden hast

Welche drei Vereinbarungen suchst du im Arbeitsvertrag? Antwort anzeigen

Zum Beispiel Funktion, Gehalt und Arbeitszeiten.

Prüfe diese Absprachen vor Vertragsunterzeichnung.

Was ist ein cao? Antwort anzeigen

Ein Tarifvertrag (collective Arbeidsvoorwaardenovereenkomst) mit Vereinbarungen für eine Branche oder Firma.

Ein cao kann zusätzlich zu deinem eigenen Arbeitsvertrag gelten.

Eine Firma bietet dir Arbeit für sechs Monate an. Auch eine Zeitarbeitsfirma bietet dir Arbeit bei dieser Firma. Was prüfst du in beiden Verträgen? Antwort anzeigen

Das Enddatum oder den Zeitraum, wer dein Arbeitgeber ist, dein Gehalt, die Stunden und die Regeln bei Krankheit und Urlaub.

Ein befristeter Vertrag hat eine feste Laufzeit; bei Zeitarbeit ist meist die Zeitarbeitsfirma dein Arbeitgeber.

Du hast morgen ein Beurteilungsgespräch. Wie bereitest du dich vor? Antwort anzeigen

Schau deine Aufgaben und alten Vereinbarungen an, schreibe Beispiele für gute Arbeit und eine Lernfrage auf, überlege Fragen.

So kannst du gezielt über deine Arbeit und die nächsten Schritte sprechen.

Deine Führungskraft bittet dich, Stunden in ein System einzutragen. Was machst du, wenn du einen Fehler bemerkst? Antwort anzeigen

Prüfe die Eintragung und frage, wie du den Fehler korrigieren kannst.

Die Stundenerfassung ist ein Teil deiner Arbeitsverantwortung.

Du bekommst ein Angebot mit Gehalt und Stunden, möchtest aber andere Stunden besprechen. Darfst du das fragen, auch wenn es einen cao gibt? Antwort anzeigen

Ja. Du kannst mit dem Arbeitgeber über deine eigenen Arbeitsbedingungen verhandeln; prüfe aber auch den cao.

Ein cao verhindert ein persönliches Gespräch über deine Bedingungen nicht.

Eine Stelle ist für 24 Stunden pro Woche. Was bedeutet das verglichen mit einer Vollzeitstelle? Antwort anzeigen

Das ist Teilzeitarbeit: du arbeitest weniger Stunden als bei einer Vollzeitstelle.

Teilzeitarbeit ist in den Niederlanden sehr häufig.

Quellen: zoek.officielebekendmakingen.nl · stcrt 2024 15802.html · business.gov.nl · contract employment

Niederländischer Originaltext

Afspraken op het werk

In een arbeidscontract staan afspraken over je functie, loon, werktijden, verlof en andere voorwaarden. Lees het voordat je tekent. In veel sectoren staat ook iets in een cao: afspraken voor een groep werknemers. Je mag daarnaast met de werkgever over je eigen arbeidsvoorwaarden praten. Vraag om uitleg en een schriftelijke bevestiging van belangrijke afspraken.

Bij een vast contract is geen einddatum afgesproken. Bij een tijdelijk contract is er wel een einddatum of een afgesproken periode. Werk je via een uitzendbureau, dan is het uitzendbureau meestal je werkgever en werk je bij een ander bedrijf. Kijk in dat contract welke afspraken voor jou gelden. Je kunt ook in deeltijd werken: dan werk je minder uren dan een voltijdsbaan.

Op het werk maak je afspraken over zelfstandig werken, communicatie, veilig werken, milieu, ziekte en verlof. Een werkgever kan vragen je uren en taken in een systeem te registreren. Schrijf je tijd eerlijk op en vraag bij wie je fouten kunt herstellen. Meld ziekte of verlof volgens de regels van jouw organisatie.

In een beoordelingsgesprek bespreek je hoe het werk gaat. Bereid twee voorbeelden voor: wat lukte goed en waar heb je hulp of opleiding nodig? Bekijk je taken en eerdere afspraken, schrijf je vragen op en luister naar de reactie. Vraag aan het einde welke vervolgstap jullie samen afspreken.

Probeer dit

  • Controleer wie je werkgever is, de contractduur, uren, loon en de toepasselijke cao.
  • Vraag hoe je uren, ziekte en verlof meldt.
  • Neem voorbeelden en vragen mee naar een beoordelingsgesprek.

Controleer wat je weet

Welke drie afspraken zoek je in een arbeidscontract? Toon antwoord

Bijvoorbeeld functie, loon en werktijden.

Controleer deze afspraken vóór ondertekening.

Wat is een cao? Toon antwoord

Een collectieve arbeidsovereenkomst met afspraken voor een sector of bedrijf.

Een cao kan naast je eigen arbeidscontract gelden.

Een bedrijf biedt je werk voor zes maanden. Een uitzendbureau biedt je ook werk bij dat bedrijf. Wat controleer je in beide contracten? Toon antwoord

De einddatum of periode, wie je werkgever is, je loon, uren en de regels voor ziekte en verlof.

Een tijdelijk contract heeft een afgesproken duur; bij uitzendwerk is meestal het uitzendbureau je werkgever.

Je hebt morgen een beoordelingsgesprek. Hoe bereid je je voor? Toon antwoord

Bekijk je taken en vorige afspraken, schrijf voorbeelden van goed werk en een leervraag op, en bedenk vragen.

Zo kun je concreet over je functioneren en vervolgstappen spreken.

Je leidinggevende vraagt je uren in een systeem te schrijven. Wat doe je als je een fout ontdekt? Toon antwoord

Controleer de registratie en vraag hoe je de fout kunt herstellen.

Urenregistratie hoort bij de verantwoording van je werk.

Je krijgt een aanbod met loon en uren, maar je wilt andere uren bespreken. Mag je dat vragen als er ook een cao is? Toon antwoord

Ja. Je kunt met de werkgever over je arbeidsvoorwaarden onderhandelen; controleer ook de cao.

Een cao sluit een gesprek over je eigen voorwaarden niet uit.

Een baan is voor 24 uur per week. Wat betekent dat in vergelijking met voltijd? Toon antwoord

Het is deeltijdwerk: je werkt minder uren dan bij een voltijdbaan.

Deeltijdwerk komt veel voor in Nederland.

1.2.2

Mitspracherecht bei der Arbeit

Kolleginnen und Kollegen besprechen ihre Arbeit

Arbeitnehmer können manchmal gemeinsam bei der Arbeit mitreden. Ein Betriebsrat oder eine Arbeitnehmervertretung bespricht zum Beispiel wichtige Pläne einer Organisation. Nicht jede Organisation hat die gleiche Form der Mitbestimmung.

Eine Gewerkschaft setzt sich für die Interessen von Arbeitnehmern ein. Gewerkschaften und Arbeitgeber treffen gemeinsam Absprachen in Tarifverträgen (cao). Ein Personalverein organisiert meist soziale Aktivitäten und hat eine andere Aufgabe als die Gewerkschaft.

Hast du eine Frage oder ein Problem bei der Arbeit? Schaue, an wen du dich wenden kannst: deine Führungskraft, eine Mitarbeitervertretung, eine Vertrauensperson oder eine Gewerkschaft.

Prüfe, was du verstanden hast

Welche Organisation setzt sich für Arbeitsnehmerinteressen ein und verhandelt Tarifverträge (cao) mit? Antwort anzeigen

Eine Gewerkschaft.

Eine Gewerkschaft hat eine andere Funktion als ein Personalverein.

Du möchtest bei einem großen Plan bei der Arbeit mitreden. Welche Vertretung kannst du ansprechen? Antwort anzeigen

Den Betriebsrat oder die Arbeitnehmervertretung, falls es einen gibt.

Sie besprechen die Pläne der Organisation.

Du suchst eine soziale Aktivität mit Kolleg:innen. Ist ein Personalverein dasselbe wie eine Gewerkschaft? Antwort anzeigen

Nein. Ein Personalverein organisiert meistens Aktivitäten; eine Gewerkschaft setzt sich für Arbeitnehmerinteressen ein und schließt Tarifverträge ab.

Diese Organisationen haben unterschiedliche Ziele.

Quellen: zoek.officielebekendmakingen.nl · stcrt 2024 15802.html · rijksoverheid.nl · wat kan ik doen als ik een meningsverschil met mijn werkgever heb

Niederländischer Originaltext

Meepraten op het werk

Werknemers kunnen soms samen meepraten over hun werk. Een ondernemingsraad of medezeggenschapsraad bespreekt bijvoorbeeld belangrijke plannen van een organisatie. Niet elke organisatie heeft dezelfde vorm van medezeggenschap.

Een vakbond komt op voor de belangen van werknemers. Vakbonden en werkgevers maken samen afspraken in cao’s. Een personeelsvereniging organiseert vaak sociale activiteiten en heeft een andere taak dan een vakbond.

Heb je een vraag of probleem op het werk? Kijk wie je kunt aanspreken: je leidinggevende, een vertegenwoordiger van medewerkers, een vertrouwenspersoon of een vakbond.

Controleer wat je weet

Welke organisatie komt op voor werknemersbelangen en onderhandelt mee over cao’s? Toon antwoord

Een vakbond.

Een vakbond heeft een andere taak dan een personeelsvereniging.

Je wilt meepraten over een groot plan op je werk. Welke vertegenwoordiging kan je benaderen? Toon antwoord

De ondernemingsraad of medezeggenschapsraad, als die er is.

Die bespreekt plannen van de organisatie.

Je zoekt een sociale activiteit met collega’s. Is een personeelsvereniging hetzelfde als een vakbond? Toon antwoord

Nee. Een personeelsvereniging organiseert vaak activiteiten; een vakbond behartigt werknemersbelangen en sluit mee cao’s af.

De organisaties hebben verschillende doelen.

1.2.3

Bruttolohn und Nettolohn

Der Bruttolohn ist das Gehalt vor Abzügen. Der Arbeitgeber zieht unter anderem Lohnsteuer und Beiträge ab. Der Betrag, der normalerweise auf dein Konto kommt, ist der Nettolohn.

Auf der Gehaltsabrechnung kannst du sehen, wie der Nettobetrag berechnet wurde. Dort siehst du zum Beispiel Lohn, Abzüge und manchmal Urlaubsgeld. Bewahre deine Gehaltsabrechnungen auf; du kannst sie für Anträge oder zur Fehlerkontrolle brauchen.

Vergleiche bei einer neuen Stelle den vereinbarten Bruttolohn mit der Gehaltsabrechnung. Frage in der Lohnbuchhaltung nach, wenn du eine Summe nicht verstehst.

Prüfe, was du verstanden hast

Warum ist der Nettolohn oft niedriger als der Bruttolohn? Antwort anzeigen

Weil der Arbeitgeber Steuern und Sozialbeiträge abzieht.

Die Gehaltsabrechnung zeigt, wie das Nettogehalt berechnet wird.

Quellen: zoek.officielebekendmakingen.nl · stcrt 2024 15802.html · business.gov.nl · payslip

Niederländischer Originaltext

Brutoloon en nettoloon

Het brutoloon is het loon vóór inhoudingen. De werkgever houdt onder andere loonheffing en premies in. Het bedrag dat je meestal op je bankrekening krijgt, is het nettoloon.

Op een loonstrook kun je zien hoe het nettobedrag is berekend. Je ziet daar bijvoorbeeld loon, inhoudingen en soms vakantiegeld. Bewaar loonstroken; je kunt ze nodig hebben voor een aanvraag of om een fout te controleren.

Vergelijk bij een nieuwe baan het afgesproken brutoloon met de loonstrook. Vraag uitleg aan de salarisadministratie als je een bedrag niet begrijpt.

Controleer wat je weet

Waarom is nettoloon vaak lager dan brutoloon? Toon antwoord

Omdat de werkgever belastingen en premies inhoudt.

De loonstrook laat zien hoe het nettobedrag is berekend.

Quellen

Offizielle KNM-Ziele lesen