Werk en loon

Wat het officiële thema omvat

De huidige KNM-eindtermen noemen deze onderdelen. Open de hoofdstukken voor uitleg bij elk kennispunt. Het korte verhaal hierboven is een leesoefening; kijk bij DUO voor actuele exameninformatie en officiële oefenvragen.

1. 1.1Vind werk en begrijp welke routes er zijn naar inkomensondersteuning.

   1. 1.1.1

      NederlandsVia de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) of een opleiding kun je je op werk voorbereiden. De bedoeling is dat je ook zelf stappen zet om inkomen te verdienen.

   2. 1.1.2

      NederlandsWerk zoeken kan via mensen die je kent, vacaturewebsites en uitzendbureaus. Voor een sollicitatie gebruik je vaak een cv, brief of formulier. Bereid het gesprek voor en stel gerust vragen over het werk en de voorwaarden.

   3. 1.1.3

      NederlandsWelke banen bij je passen en welke kansen je hebt, hangt onder meer af van je opleiding, ervaring, beschikbaarheid, motivatie en kennis van het Nederlands.

   4. 1.1.4

      NederlandsEen diploma of werkervaring uit een ander land kan worden beoordeeld om duidelijk te maken wat die waard is op de Nederlandse arbeidsmarkt.

   5. 1.1.5

      NederlandsEen cursus of verdere opleiding kan je kansen op werk vergroten, ook als je al eerder hebt geleerd of gewerkt.

   6. 1.1.6

      NederlandsEen werkgever mag voor een functie bepaalde vaardigheden vragen. Daarbij kunnen ook eisen aan taalgebruik en communicatie horen.

   7. 1.1.7

      NederlandsNa verlies van werk of bij arbeidsongeschiktheid kan UWV helpen als je een arbeidsverleden hebt; zonder arbeidsverleden is de gemeente vaak het eerste aanspreekpunt. Vraag snel naar inschrijving, een mogelijke uitkering en passende scholing. Het tijdelijke vangnet kan bijvoorbeeld bestaan uit bijstand, WW, een arbeidsongeschiktheidsuitkering of toeslagen voor wie ondanks inspanning niet genoeg kan werken.

   8. 1.1.8

      NederlandsBij een uitkering horen rechten en verplichtingen. Meestal moet je passend aangeboden werk aanvaarden en veranderingen in je inkomen melden, omdat die je uitkering kunnen veranderen.

2. 1.2Doe mee op de werkvloer en begrijp afspraken over werk.

   1. 1.2.1

      NederlandsEen arbeidscontract beschrijft afspraken over loon, uren, zelfstandig en veilig werken, communicatie, milieu, verlof en ziekte. In veel sectoren geldt daarnaast een cao; voorwaarden kun je ook bespreken met je werkgever. Ken het verschil tussen een vast, tijdelijk en uitzendcontract. Deeltijdwerk, functioneringsgesprekken en registratie van werk en uren komen vaak voor.

   2. 1.2.2

      NederlandsMedewerkers kunnen meepraten via bijvoorbeeld een ondernemingsraad of personeelsvereniging. Een vakbond behartigt werknemersbelangen en maakt mee afspraken in cao's.

   3. 1.2.3

      NederlandsDe werkgever houdt belastingen en werknemerspremies in op het salaris en draagt deze bedragen af. Daarom is het nettoloon lager dan het brutoloon.

3. 1.3Herken discriminatie op het werk en weet waar je hulp kunt zoeken.

   1. 1.3.1

      NederlandsDiscriminatie bij een sollicitatie of op het werk is verboden, zowel door leidinggevenden als collega's. Bij een vermoeden kun je hulp vragen aan een vertrouwenspersoon, vakbond of organisatie voor gelijke behandeling.

4. 1.4Begrijp de eerste eisen voor het starten van een bedrijf.

   1. 1.4.1

      NederlandsGa na of je onderneming bij de Kamer van Koophandel moet worden ingeschreven en vraag daar startersinformatie. Inschrijving kan gevolgen hebben voor een uitkering; bespreek dit vooraf met je gemeente of uitkeringsinstantie. Als ondernemer kun je pensioen en verzekering tegen arbeidsongeschiktheid zelf regelen.